Yaþamda herkesin baþkalarýnýn yardýmýna ihtiyaç duyduðu
dönemler vardýr. Bunu çekinilecek bir olay ya da olumsuz bir durum olarak
kabul etmemek gerekir. Güvensizlik, arkadaþlýk, cinsiyet, ruh saðlýðý gibi
durumlar insaný zaman zaman rahatsýz eder. Bunlara benzer baþka sorunlarda
eklenebilir. Bütün bunlar insaný mutsuz kýlar, verimli çalýþmayý engeller,
yaþamýn temellerini eksik oluþturur. Okul çaðýnda, özellikle de çocuðunuzun
birden bire deðiþtiði ortaöðretim çaðýnda bu gibi durumlarla sýklýkla
rastlayabilirsiniz. Yaptýðýmýz test ve anketlerde, öðrencilerimizin genel
görüþ bildirimlerinden elde ettiðimiz sonuçlar bizi bu noktalarda siz sayýn
velilere bazý öneriler getirme fikrini oluþturdu.
Bu dönemdeki çocuklarýmýzýn arkadaþlarýna ve
öðretmenlerine olduðu kadar siz sayýn velilerden de yadým ve destek
ihtiyaçlarý vardýr. Gerek aile ve gerek okul eðitimi için gereken en önemli
ilke SEVGÝ dir. Çocuða karþý gerçek ilgi ve sevgi göstermek iyi bir eðitim
ortamýnýn en önemli koþuludur. Yapýlan araþtýrmalarda; çocuk sevdiði
kimsenin ya da kendisi ile ilgilenen kimsenin, ona sevgisini verebilen
kimsenin güvenini yitirmemek için; onun hoþuna gidecek davranýþlarda
bulunacak, kendini sürekli yenileyecek ve onu örnek alacaktýr. Böylece
davranýþlarýný geliþtirir, zamanla kiþilik çatýþmasýndan kurtulur güven
hissetmeye baþlar. Bu nedenle; evde anne-baba, okulda öðretmenler çocuðun
duygusal güvenini kazanmasýna önem vermek zorundadýrlar.
Çocuðunuzla saðlam bir iliþkinin temeli KAYITSIZ
ÞARTSIZ SEVGÝ dir. Ancak böylesi bir sevgi, çocuðunuzdaki potansiyeli tam
olarak ortaya koymasýný, çocuðunuzdaki davranýþlarýn tam olarak
anlayabilmenizi, yaramazlýklarýna-hýrçýnlýklarýna karþý tutumunuz yolunu
çizmenizi, sevgisizlik-güvensizlik-baþarýsýzlýk nedenlerini belirlemenizi
saðlar.
Sevgi, sizin ve çocuðunuzun hangi noktalarda olduðunu,
disiplin dahil her alanda ne yapmanýz gerektiðine iþaret eden göstergeler
oluþturacaktýr. Eðer sevgi olmasaydý; annelik ve babalýk insaný çaresizliðe
sürükleyecek bir yük haline gelirdi. Çocuðunuzu sevgiden ve sevgi
göstergelerinizden mahrum býrakmayýn. Her ortamda ve her fýrsatta
sevginizin-desteðinizin varlýðýný hissettirin. Bu sayede gerekli sabrý ve
çaresizlikten doðan rahatsýzlýklarýnýzýn çýkýþlarýnda bulabilirsiniz.
Ruh saðlýðý güçlü yetiþen bir gençlik, baþarýlý ve
mutlu bir toplum oluþturur. Bu nedenle evde anne-baba olarak
yapabildiðinizin tüm özverilerinizin tekrar bir gözden geçirilmesini; Kendi
eksikliklerinizi ya da yanlýþ gördüðünüz davranýþlarýnýzý deðerlendirmeniz
sizin ve çocuðunuzun sürekli bir geliþimini saðlayacaktýr.
Hepimiz bu çocukluk döneminden geçtik belki ancak;
geliþen ve deðiþen yaþam standartlarýmýz yeni neslin farklý olmasýna sebep
olabiliyor. "Ben senin yaþýndayken ......" Diye baþlayan hiç bir cümle
akýlda kalmaz, bilakis yeni neslimizi sýkar ve bocalamalarýna neden
olabilir. Bu aþamada çocuðumuzun ruhsal geliþmesine yapabileceðimiz en büyük
yardýmlardan biri, kendi manevi hayatýnýzý çocuðunuzun geliþim düzeyine göre
paylaþmanýzdýr. En uygun yöntem ile onunla þu anki yaþamýnýzýn iyi ve kötü
yanlarý ile mutlu ve mutsuzluklarýnýz ve hatta onunla ilgili duygularýnýzý
paylaþmanýz ile onun eðitimine önemli bir adým atabilirsiniz. Çocuðunuzun
ruhsal geliþimine yardýmcý olabilecek olaylarý sonradan deðil de þu anda
yaþanýrken paylaþmak; çocuðunuzun kendi deneyimleri ile öðrenmesine yardýmcý
olacaðý gibi sizin deneyimlerinize de katýlmasýndan dolayý aranýzdaki baðýn
kuvvetlenmesini saðlayacaktýr.
Bir çocuk duygusal açýdan doymak için anne be babasý
ile (ve baþkalarýyla) göz iletiþiminden yararlanýr. Anneler ve babalar
sevgilerini bir iletme yöntemi olarak, çocuklarýyla ne kadar çok gözle
iletiþim kurarlarsa, o çocuk o kadar çok sevgiye doyar, duygu daðarcýðý da o
oranda geliþir. Gözle iletiþim; Çocuðunuz ile kurabileceðiniz en önemli
kontak yöntemidir. Bu sayede sözlerinizi, duygularýnýzý, amaçlarýnýzý vb.
ona aktarabilirsiniz. Onunla iletiþim kurmaktan korkmayýn.
Ergenlik belirtilerinin ortaya çýktýðý 12-15 yaþlarýnda
çocuklarýmýzýn ilk gençlik döneminde olumsuz davranýþlarýn yoðun yaþandýðý
görülür. 15-17 yaþ arasý güvensizlik ve çekingenliðin belirgin olduðu
dönemlerdir. Bu dönemlerde; hýrçýnlýk, ders çalýþmama ve baþarýsýzlýk,
sorumluluklardan kaçma, can sýkýntýsý, tepkilerini sert dile getirmesinden
görüþ ayrýlýðýndan doðan kuþak çatýþmasý, çabuk karamsarlýða düþme, alýngan
ve huzursuzluk, gezme ve eðlencelerden kýsýtlandýðýnda yalan söylemesi,
kardeþ çatýþmasýnýn yoðun yaþanmasý, güvensizlik, baþaramama
korkusu,saðlýklý arkadaþlýk iliþkileri kuramama vb davranýþlarýn çok
görülmesi normaldir. Bu çaðda gençlerimiz yeni arayýþlar içinde bunalýrken
bir yandan da kendi bedeni ile ruhsal geliþimini dengelemeye çalýþmakta,
ancak doðal olarak tepkilerinde belirgin iniþ ve çýkýþlar oluþturmaktadýr.
Bir yandan büyümek için sabýrsýzlanýrken öte yandan çocuksu tavýrlardan
sýyrýlamamanýn verdiði rahatsýzlýðý yaþamak, davranýþlarýndaki sebatsýzlýðý
açýklayabilir. Çocuklarýmýz bizden farklý ve ayrý bir kiþilik
geliþtirebilirler. Bunu makul ve olgun karþýlamak, hoþgörü ve sevgi ile
yaklaþmak, bazen de bocalamalarýnda onlara destek olmak, güven aþýlamak
gerekir. Sözcüklerle anlatýlan bir hayat felsefesinin, deneme ve yanýlma ile
öðrenmenin yanýnda daha az etkili olduðunu düþünürsek; burada amacýmýzýn
yanýlma paylarýný en aza indirgemek ve baþarý saðlayarak onlara güven
duygusunu aþýlamaktýr. Doðal olarak hata yapacaklardýr. Her ortamda
kollanan, yapma sorumluluðu ona verilen ancak sizlerin tamamladýðý
davranýþlarýnýn sonuçlarýný yaþayarak görüp öðrenmesini saðlayýn.
Çocuklarýmýzýn dünyasýnýn, bizim yaþadýðýmýz gerçek
dünyadan farklý olduðunu her zaman sezinleriz; ancak onlarýn dünyasýna
inmeye bir türlü cesaret edemeyiz nedense... Belki yetiþkinliðimizin bize
gerekleridir bu. Çocuklarýmýzla tam bir yetiþkin gibi konuþur, hatalarýmýzý
kabul etmeyiz. Çocuklarýmýzda bizim hatalarýmýzý görmemeleri için var
gücümüzle uðraþýrýz. Badende onlara aðýr ithamlarda bulunabiliriz. Eðer
yetiþtin hatasýz ve doðru ise çocuðun da bu ithamlarýn gereklerini yerine
getirmesi çok doðaldýr. Bunun yanýnda özür dileyen, hatalarýný kabul ederek
doðruyu birlikte tartýþarak bulmaya çalýþan yetiþkin, çocuðunun dünyasýna
inebilmiþ demektir. O zaman sorunlar birlikte tartýþýlarak, çözüm formülü
birlikte keþfedilir.
Kýsaca; okullarda verilen eðitim-öðretim
çalýþmalarýnýn, ailedeki eðitim ve öðretim ile desteklenmesi, çocuðunuzun
baþarýsýnda sizin da çok önemli katkýlarýnýzýn olabileceðini kabul etmeniz;
sevgi, ýlýmlý yaklaþým, güven ve destekle adýmlarýný daha saðlam atmasýna
yardýmcý olabileceðinizi bilmeniz çok önemlidir. Bu doðrultuda
getirebileceðimiz birkaç öneri aþaðýda sýralanmýþtýr.
* Çocuðunuzu iyi tanýyýn, onun yapabileceði düzeyde
verim bekleyin. Kapasitelerinin üzerinde çalýþmalarýný düzenlemeyin. Verimli
olarak ders çalýþabilmesi için çalýþma ve dinlenme saatlerinin
programlanmasý gerekmektedir. Planlý olarak çalýþýlan dersler, bilinçli
olarak öðrenmeyi oluþturur. Çocuðunuz ezberlemeden, not için deðil de
öðrenmek için çalýþmayý bilmeli. Ondan not istemeyin, neler öðrendiðini
sorun. Kazanýlan bir bilgi ancak bir sonraki bilgi ile transfer edilebilirse
öðrenilmiþ olur.
*
Çocuklarýnýzýn sýnýf geçmesi önemli deðildir. Önemli olan bir üst öðretim ve
eðitime kendini hazýr görerek güçlü bir þekilde geçmesidir. Çocuklarýmýz
temelsiz yetiþirse, bir sonraki eðitimlerine de hazýrlýksýz devam ederler.
Bu da nedenli saðlýklý bir gençlik oluþturur tartýþma konusudur? Özellikle
bu yaþlarda yönlendirilen çocuklar; ilgi, yetenek ve çeþitli alanlara göre
kaydýrýlmalý, alternatiflerini belirlemesinde yardýmcý olmalý, baþarýlý
olabilecekleri iþ yaþantýlarýna yönlendirilmeleri saðlanmalýdýr.
*
Çocuklarýnýza kýyas getirmeyin, sürekli baþkalarý ile kýyaslanan çocuk
kendini güvensiz ve geliþmeye kapalý çocuktur. Onlara olumsuz eleþtiriler
getirirseniz bir süre sonra olumsuz davranýþlarý kendilerinde bir görev
bileceklerdir. Çünkü yetiþkin her zaman doðru söyler ve hata yapmaz ilkesini
kabullenmiþtir. Yapýcý ve teþvik edici her söz, onlara bir adým daha ileri
gitmelerini saðlayacak sizin güveninizden emin olacaklardýr.
* Çocuklarýnýzýn sizin isteklerinizi yapmasý için korkutmayýn, aðýr
cezalardan ve baskýcý tutumlardan uzak durun. Yüksek sesle verilmeye
çalýþýlan hiç bir öðüt dinlenmez. Sevgi ve ýlýmlý bir yaklaþýmla,
yapabileceðiniz arkadaþça tavýrlarýnýzla iletmek istediðiniz mesajý tam
olarak verebilirsiniz.
* Anne ve baba olarak ortak kararlar alýnýz ve davranýþlarýnýzda her zaman
doðru ve tutarlý olunuz. Çeliþkili davranýþlarýnýzla çocuðunuz her zaman
bocalayacak ve doðruyu bir baþkasýnda arayacaktýr.
* Aile içi problemlerin, tartýþmalarýnýzýn çocuðunuza yansýmasý; huzurlu bir
ortamda yetiþemeyen çocuklarýn geleceklerini de bu doðrultuda
düzenlemelerine sebep olacaktýr. Çocuklar önünde yapýlan tartýþmalar, okul
ve öðretmenler hakkýndaki eleþtiriler çocukta bocalamaya, tatta
öðretmenlerini eleþtirme hakkýna sahip olmasýndan kaynaklanan eðitim
baþarýsýzlýðýna ve okuldan soðumasýna neden olacaktýr.
* Çocuðunuzun devam durumunu ve okul ile ev arasýndaki geliþ-gidiþ
saatlerini sürekli kontrol altýnda tutun. Zararlý alýþkanlýklar hakkýnda iyi
bir örnek olun ki söyledikleriniz sadece lafta kalmasýn. Ülkemizde zararlý
alýþkanlýklara baþlama yaþý bir hayli inmiþtir. Bu yaþlarda uyarýlan ve
gerekli tedbirleri alýnan çocuklarýmýzýn saðlýklý bir gençlik oluþturmasý
için tüm imkanlarýmýzý zorlamalýyýz.
* Çocuklarýnýzýn ihtiyaçlarýný karþýlarken tutarlý ve titiz olunuz. Her
türlü ihtiyaçlarýnýn karþýlanmasý için, onlardan beklentilerinizin
gerçekleþip gerçekleþmediðini kontrol ediniz.
* Çocuklarýnýzýn yaþ konum itibarý ile cinsel geliþimlerine baþlamýþ
durumdalar. Onlarýn sorabileceði cinsellikleri ile ilgili konulara da
hazýrlýklý olunuz. Yalýn ve dürüst bir þekilde makul olarak cevaplayýnýz.
Korkup çekinebileceði bir ortam yada sýr ve gizlerle dolu bir hale girmesini
engelleyiniz. Bu konudaki ýlýmlý ve destek verici yaklaþýmýnýz, çocuðunuzun
çevreden yalan yanlýþ bilgiler almasýný engeller. Bu çaðdaki çocuklarýn
beden ve ruhsal geliþimleri doðru bir orantýda olmayabilir. Beden
geliþiminin bir anda hýzlanmasý, ruhsal geliþiminin ise daha yavaþ olmasý
bazý hýrçýnlýklara ve asiliklere sebebiyet verebilir. Bu durumu anlayýþla
karþýlamak ve mantýklý bir yaklaþým ile aþýlmasýna yardýmcý olmak
çocuðunuzun cinsel kimliðini kazanmasýnda en önemli görevdir.
* Çocuklara karþý sabýr, soðukkanlýlýk, anlayýþ, sebatlýk ve sevgi ile
yaklaþýn, bu onlarýn sizin ile olan iliþkilerinde daha yakýn olmalarýný
saðlayacakladýr. Yüksek sesle söylenen emir verici sözler, aðýr eleþtiriler
ve azarlamalar asla fayda getirmeyeceði gibi çocuðunuzun sizden kopmasýna ve
uzaklaþmasýna hatta bir çok konuda yalana baþvurmasýna sebep olacaktýr.
* Çocuðunuzun derslerinde ve davranýþlarýnda daha iyiye yöneltilebilmesi
için öðretmenleri ile sýký bir iliþkiye girilmeli, toplantýlara mutlaka
katýlmalý çocuðunuzun geliþimi ile ilgili konularda takipçi olmanýzda yarar
vardýr. Öðretmenlerin alýnmasýný istediði ders araç ve gereçlerin zamanýnda
temin edilmesine önem veriniz. Çocuðunuzun kýlýk ve kýyafetine, temizliðine
özen gösteriniz.
* Çocuðunuzun saðlýk durumu ile yakýndan ilgileniniz. Hastalýklardan bir
kýsmý çocuðun yaþam enerjisini önemli ölçüde azaltarak onu dermansýz
býrakabilir. Bir kýsmý ise, neden olduklarý devamlý acý ve aðrýlar yüzünden
çocuðun ilgi ve dikkatini ders konularý üzerinde toplamasýna engel olabilir.
(Çocuðunuz asýlsýz bedensel yakýnmalarda bulunuyorsa bunlarýnda dikkate
alýnmasý gerekir. Bu yakýnmalar aslýnda onun sorunlarýný dolaylý olarak
anlatýþ þekli olabilir.)
* Çocuðunuzu kahvaltý etmeden yada yemek yemeden kesinlikle okula
göndermeyiniz. Özellikle orta öðretim çaðýndaki çocuklar, hýzlý bir büyüme
ve geliþme dönemi içindedirler. Bu konuda titiz olunuz.
* En iyi
dinlenme, uyuyarak yapýlan dinlenmedir. Özellikle düzenli olarak planlanan
uyku çocuklarýn yaþamýnda büyük önem taþýr. Sinir sisteminin dinlenmesi ve
enerji toplayabilmesi uyumaya baðlýdýr. Bu sebeple çocuðunuzun uyku
saatlerinin düzenli olmasýna önem veriniz.
* Çocuðunuza yeteri kadar harçlýk veriniz. Harçlýðýný mümkünse aylýk veya
haftalýk olarak belirleyiniz. Böylelikle kendisini yönetmeyi öðrenecek,
sorumluluk kazanacaktýr.
* Çocuðunuzun yaþamýnda en önemli çevre, aile çevresidir. Çocuk yaþamýnda en
etkili örnekleri ailesinden alýr. Anne ve baba olarak tüm davranýþlarýnýzda
örnek olduðunuzu unutmayýnýz. Çocuklarýnýzýn belirli davranýþlarýný da anne
ve baba olarak farklý davranýþlar göstermeyiniz. Ortak bir karar alarak
ikinizde davranýþlarýnýzda örnek ve tutarlý olunuz. Onun eleþtirilerini
dinleyerek makul bir þekilde cevaplandýrýnýz. Hatalarýnýzý düzeltme yönünde
onunla tartýþýnýz, gerekirse özür dilemeniz bile çocuðunuzun gözünde sizi
yüceltecektir.
* Çocuðunuzun gerekli tüm sorunlarý için sýnýf ve okul rehber öðretmenlerine
baþvurunuz. Bu konuda size yapýlan çaðrýlara mutlaka uyunuz. Onunda
sorunlarýný gerektiðinde sýnýf ve okul rehber öðretmenlerine anlatmasý için
teþvik ediniz. Sizin ve çocuðunuzun sorunlarýnýzýn gizliliðe önem verilerek
çözülmeye çalýþýlacaðýndan emin olunuz.
* Çocuklarýnýzýn çoðu evde, aileleri tarafýndan ders çalýþmaya ikazlarýnýn
fazlalýðýndan yakýnmaktadýrlar. Sürekli dersine çalýþ ikazý olumsuz etki
yapabileceði gibi ayný zamanda çocuðunuzun çalýþma azmini de kýracaktýr.
Çocuðunuzun programlý çalýþmaya alýþtýrýlmasý, dinlenme, eðlence saatlerinin
planlanmasý için onu yönlendirilmesi, dersi öðrenmesi için çalýþmasý
gerektiði aþýlanmalýdýr. Aksi taktirde saatlerce bilinçsiz olarak çalýþýlan
bir konu sadece zaman israfýdýr. Ders öðrenmek için çalýþýlýr, öðrenmede
ancak bir baþka öðrenilen bilgiye transfer edilirse pekiþir. Ancak öðrenilen
bilgi yaþamda uygulanabilir. Planlý çalýþma ise her zaman düzeni ve bilgiyi
oluþturur.
* Çocuklarýmýz, kendilerine güvensiz olmaktan ve sosyalleþememekten
rahatsýzlar. Nedenlerini düþünürsek, çözüm yine bizlerde. Çocuðunuza deðer
verdiðinizi, ona güvendiðinizi, sorumluluklarýný yerine getirebileceðinden
emin olduðunuzu ona her fýrsatta belirtin. Ona ve fikirlerine deðer verin,
onu dinleyin, sosyal yaþantýsýnda faal olmasý için onu destekleyin. Okul ve
çevresindeki sosyal faaliyetlere katýlmasý için teþvik edin. Ona deðer
verdiðinizi, güvendiðinizi her ortam ve fýrsatta övgülü sözlerle dile
getirin. Çocuðunuzun þýmarmasýndan korkmayýn; bilakis size ve
düþüncelerinize layýk olmaya çalýþacaktýr. Ona olan güveninizi
gösteremezseniz, ondan nasýl güven bekleyebilirsiniz ki?...
* Çocuðunuzun ders çalýþma ortamýný hazýrlamasýna yardýmcý olunuz. Mümkünse
bir çalýþma odasý oluþturunuz. Eþ dost toplantýlarýnýzý onun programýna
uygun hale getirmeye gayret ediniz, ev iþlerini ya da alýþ-veriþ
sorumluluklarýný ders çalýþma saatlerinin dýþýnda oluþturunuz. Baþarabildiði
bir boþ zaman etkinliðinin mutluluðunu birlikte paylaþýp, onunla gurur
duyduðunuzu her fýrsatta belirtin.
* Çocuðunuzun arkadaþ çevresi, onun geliþimi ve sosyal hayatýnýn oluþumunda
çok büyük etkendir. Okul dýþý zararlý arkadaþlýklar, farklý problemleri de
beraberinde getirir. Zararlý alýþkanlýklarýn bu yaþlarda büyük merak konusu
olduðunu, kiþiliklerinin oluþma döneminde yanlýþ yönlendirilebileceklerini
unutmayýnýz. Çocuðunuzun arkadaþ edinmesi ve bu arkadaþlýklarda
beklentilerini aza indirgeyerek mutlu arkadaþlýklarýn oluþumunu
gerçekleþtirebileceklerdir.
* Çocuðunuzu sýk sýk eleþtirmekten kaçýnýnýz. Bunu baþkalarýnýn, hatta
arkadaþlarýnýn yanýnda yapmayýnýz. Beðendiðiniz ve taktir ettiðiniz
yönlerini ona söyleyiniz. Çocuklarýnýz arasýnda kýskandýrmadan mütekabil
azimlerinin artacaðýndan ya da komþu çocuðu ile kýyaslandýðýnda daha iyiye
yöneleceðini sanmak yanlýþtýr. Onu kendi yapýsý ve kiþiliði ile kabul
ediniz. hiç kimse bir baþkasý olmak istemez, herkes bir baþkasý gibi olmak
için çalýþsaydý; hiç kimse olmazdý.
* Çocuðunuzun okul yaþantýsý ile ilgileniniz. Anlattýklarýný büyük bir
sabýrla dinlemeye çalýþýnýz. Mutluluklarýný veya Mutsuzluklarýný onunla
paylaþýnýz. Son olarak; çocuðunuz sürekli bir büyüme ve geliþme içinde
olduðunu unutmayýnýz. Sizin çocuðunuz olsa da; sizden farklý bir kiþilik
geliþtirmekte. Onlara karþý sabýrlý, soðukkanlý ve anlayýþlý olunuz. Deneme
ve yanýlma yolu ile öðreneceklerdir. Kusurlarý ve olumsuz hareketleri
olacaktýr. Çocuklarýmýzýn, bizim gibi düþünüp bizim gibi hareket ve
tavýrlarý göstermiþ olsalardý, ailede ve okulda eðitime gerek kalmazdý.
Okuldaki eðitim ve öðretim çalýþmalarýnýn ailedeki eðitim ve öðretim
çalýþmalarý ile desteklenmesi gerektiðini, çocuðunuzun baþarýsýnda sizinde
çok önemli katkýlarýnýzýn olabileceðini kabul etmeniz ve ona gereken
yardýmlarý yapmanýzýn baþarýsýný olumlu yönde etkileyebileceðini kabul
etmeniz gerekiyor. Ancak bu mantýkla yola çýktýðýnýzda onlara istediklerini
verebilir ve onlardan istediklerimizi alabiliriz.
UNUTMAYIN; SÝZÝN ÇOCUÐUNUZ OLARAK DOÐMAK ONLARIN ELÝNDE
DEÐÝLDÝ, ANCAK SEÇME HAKLARI OLSAYDI, SÝZDEN BAÞKA KÝMSENÝN ÇOCUÐU OLMAK
ÝSTEMEZLERDÝ...