AÝLE ve REHBERLÝK...

ÇOCUK EÐÝTÝMÝ MÝ ANNE BABA EÐÝTÝMÝ MÝ?

 

Çocuðunuz öfkeyle karþýnýza dikiliyor ve size meydan okuyor mu? Onun nereye gittiðini bilmiyor, meraktan çatlýyorsunuz ve gelince de size hiçbir þey söylemek istemiyor mu? Evde hiçbir þey yapmak zorunda olmadýðýný, doðmayý kendisinin istemediðini ve bu sebepten sizin ona bakmakla yükümlü olduðunuzu söylüyor mu? Ýnanç ve deðerleriniz çocuðunuzun inanç ve deðerleriyle çatýþýyor mu? Ýsteklerini yerine getirmediðinizden þikâyet ediyor mu? Bu sorularýn hepsine "hayýr" cevabý verecek anne-babalarýn sayýsý çok azdýr. Çünkü her çocuðun çeþitli istekleri olur, davranýþla ilgili veya hissî problemleri bulunabilir. Meselâ, arkadaþý veya kardeþiyle iyi geçinemez, sürekli yeni eþya veya giyim ister, okul ve ödevler sýkýcý gelir, sizin uygun görmediðiniz kiþilerle arkadaþlýk eder; hattâ yatma kalkma saati, yemesi, odasýný düzenlemesi, hafta sonu ve boþ zamanýný nasýl deðerlendireceði konularýnda anne-babasýyla anlaþamaz.

Bu tip problemler karþýsýnda siz, ona emirler vererek yönlendirmeye mi çalýþýyorsunuz? Uyarýp gözdaðý mý veriyorsunuz? Yoksa nasihat edip, nutuk çekip, çözüm teklifleri sunup, ahlâk dersi mi veriyorsunuz? Ya da yargýlýyor, suçluyor, tenkit ediyor ve ayný düþüncede olmadýðýnýzý mý söylüyorsunuz? Veya ad takarak, alay ederek utandýrýyor musunuz? Yoksa ayný düþüncede olduðunuzu belirtmeyi, övmeyi, her yaptýðýný desteklemeyi ve güven vermeye çalýþmayý mý tercih ediyorsunuz? Veya onun davranýþ ve düþüncelerini analiz edip yüzüne karþý yorumlar mý yapýyorsunuz? Ya da onu oyalýyor, konuyu saptýrýyor, sorular sorarak anlatmak istediklerini mi sýnýrlýyorsunuz?

Bu sorularýn en azýndan bazýlarýna "evet" demek ebeveynlere ters gelmez. Oysa bunlar anne-baba ile çocuk arasýnda iletiþim kurulmasýný engeller. Emir ve yönlendirme, çocuða duygularýnýn ve ihtiyaçlarýnýn önemli olmadýðýný anlatýr. O hâliyle kabullenilmediðini iletir. Bu ise çocuðu kýrar, kýzdýrýr ve düþmanca hareketlere sebep olur. Gözdaðý vermek, çocuðu korkak yapar ve küstürür. Yerli yersiz ahlâk dersi verilen çocukta suçluluk duygusu uyanabilir. Hep nasihat etmek ve çözüm teklif etmek, çocuk için, "anne-babam benim çözüm bulma kabiliyetimin olmadýðýný düþünüyor" anlamýna gelir. Böylece çocuk düþünmeye deðil, anne-babasýna baðýmlý kalmaya yönelir ve aþaðýlýk duygusuna kapýlabilir. Çocuklar nutuk dinlemeyi de, hatalarýnýn yüzlerine vurulmasýný da sevmezler. Bunlar ona, onu küçük gördüðümüz, yetersiz bulduðumuz düþüncesini verir. Yargýlamak, eleþtirmek ve suçlamak, çocuklara kendisini yetersiz, aptal, deðersiz hissettirir. Tenkit, çocuklarda sevilmedikleri duygusunu uyandýrýr. Ad takmak, alay etmek ve utandýrmak, çocuklarýn kiþiliði üzerinde olumsuz etki yapar. Söylenenin tersini yapýp kendisini haklý çýkarmaya çalýþabilir. Oyalamak ve konuyu saptýrmak, onunla ilgilenmediðimiz, saygý duymadýðýmýz ya da reddettiðimiz zannýný uyandýrýr. Aþýrý iltifat da çocuklar üzerinde olumsuz tesire sahiptir. Sürekli övülen çocuklar övülmediklerinde bunu kabul edilmeme veya yargýlanma olarak algýlayabilirler. Arkadaþlarýnýn yanýnda övülen çocuk utanýr ve rahatsýz olur.

O hâlde ebeveyn olarak ne yapacaðýz? Çocuklarla iliþkilerimiz neye dayanacak? Onlarý nasýl etkileyeceðiz? Bu konuda çok farklý þeyler söylenmiþtir. Ama mesele, iki önemli esas üzerine oturtulabilir. Birincisi, "etkin dinleme" yoluyla, çocuðun açýlmasýný, duygularýný dýþa vurmasýný saðlamak, onu belli söylem ve davranýþa iten esas faktörleri anlamak ve çözüm yolunu çocuðun kendisine buldurmaya yardýmcý olmaktýr. Ýkincisi, onunla nasýl konuþacaðýmýzý, düþüncelerimizi ve isteklerimizi nasýl ileteceðimizi bilmek ve ona göre davranmaktýr. Bu ise "sen-iletisi" yerine "ben-iletisi"

<-  Geri

REHBERLÝK SERVÝSÝ

 www.egitiminsesi.com © 2006