AÝLE ve REHBERLÝK...

ÇOCUÐUNUZA ÝSTEDÝÐÝNÝZ DAVRANIÞI ÖÐRETÝN

ÇOCUÐUNUZDA ÝSTEDÝÐÝNÝZ DAVRANIÞI NASIL ARTTIRIRSINIZ?

Eðer yaptýklarý bir davranýþ için ödüllendirilirlerse çocuklar o davranýþý tekrarlarlar. Bu yüzden istediðiniz davranýþý ödüllendirin ve böylece o davranýþý arttýrmýþ olun. Ýstenen davranýþlar sessizce oturmak veya oynamak, daðýlan oyuncaklarý toplamak, veya kardeþle oyuncaklarý paylaþmak olabilir. Böyle sessizce yapýlan þeylerin bazen hiç farkýna bile varmayýz.

Ýstediðiniz davranýþlarý nasýl arttýrabilirsiniz?

a) Överek
b) Gülümseyerek, sarýlarak, öperek
c) Sevdiði bir iþi yaparak (Örneðin bir öykü okuyarak, TV'de sevdiði bir programý izlemesine izin vererek, parka götürerek gibi.)
d) Küçük bir hediye vererek (Örneðin bir paket þekerleme gibi)

Unutmayýn ki çocuk ödüllendirildiðinde baþardýðýný anlayacaktýr, ve bu onun bu davranýþý sürdürmesini güçlendirecektir.

Unutmayýn ki, övgü ana babalarýn da kendilerini iyi hissetmelerini saðlar, devamlý eleþtirmek ve tehdit etmek ana babalarýn da kendilerini kötü hissetmelerini saðlar.

Unutmayýn istediðiniz davranýþý övün ve istemediðiniz davranýþý görmezden gelin.

Olumlu davranýþlarý hemen, açýk bir biçimde ve her seferinde ödüllendirin. Çocuðunuza sizin hoþunuza giden þeyin ne olduðunu söyleyin. Olumsuz davranýþlarý her seferinde tutarlý biçimde görmezden gelin. Bu davranýþý baþkasýnýn ödüllendirmesine izin vermeyin.

Olumsuz davranýþlarýyla ilgi çektiklerinde çocuklar sýklýkla bu durumdan hoþnut olurlar.

Onlara dargýn olduðunuz zaman bile aslýnda onlara ilgi göstermiþ olursunuz bu nedenle yalnýzca görmezden gelmeye çalýþýn.

Baðýrarak, vurarak, küserek de olsa ilgilenmek istenmeyen davranýþlarý arttýrýr.

Eðer onun þeker yemesini istemiyorsanýz bu isteði duymazdan gelin, hiç pes etmeyin. Bunu her þeker isteyerek aðladýðýnda yapmalýsýnýz.

BAZEN ÝSTENMEYEN DAVRANIÞLARI GÖRMEZDEN GELMEK MÜMKÜN OLMAYABÝLÝR

Eðer davranýþlar tehlikeli ve yýkýcý ise o zaman HAYIR demek zorunda kalabilirsiniz ya da onu oradan uzaklaþtýrmak ve hareketlerini kýsýtlamak gerekebilir.

Sürekli eleþtiri bir süre sonra çocuk için anlamsýzlaþýr. Eðer HAYIR sözünü çok sýk duyarsa kulaklarýný týkamaya baþlayacaktýr. Bu nedenle HAYIR demenizin çok önemli olduðuna karar verdikten sonra bunu sürdürmelisiniz.

Ana babalarýn yerine getiremedikleri boþ tehditleri bir süre sonra çocuðun ana babalarýnýn sözüne inanmamasýna neden olur.

ÝSTENMEYEN DAVRANIÞLARI NASIL AZALTIRSINIZ?

Sonunda pes edip ödüllendirdiðinizde çocuðun istemediðiniz davranýþýný sürdürmesini saðlamýþ olursunuz. Eðer her seferinde þeker almak için çýðlýk atmasýný istemiyorsanýz çýðlýklarýný duymazlýktan gelin ve böylece sizin söylediðinizi yapan biri olduðunuzu öðrensin.

Eðer beþ on dakika sonra pes ederseniz eðer o süre boyunca baðýrýrsa sizin sonunda boyun eðeceðinizi öðrenecektir. Bu nedenle pes etmeden sonuna kadar gidebilmelisiniz.

Genellikle ana babalar yalnýzca çocuklarýn olumsuz davranýþlarýný onlarýn tutturucu hallerini görürler, sorun çýkarmadýðý iyi davrandýðý zamanlarý fark etmezler. Halbuki istediðiniz davranýþý övmeniz ve istemediðiniz davranýþý görmezden gelmeniz gerekir.

NASIL DAVRANAN BÝR ÇOCUK ÝSTERSÝNÝZ

1. Net ve açýk kurallar koyun: Örneðin yataða yatýþ saati, yemek zamanlarý belli deðiþmez düzen içinde gerçekleþsin. Bu tür bir deðiþmezlik çocuðun kendini güvende hissetmesini saðlar. Neyin kabul edilir, neyin kabul edilemez olduðunu çocuk daha iyi bilir. Evdeki tüm eriþkinlerin bu kurallar konusunda anlaþmasý gereklidir. Farklý ve uyumsuz mesajlar çocuðun kafasýný karýþtýrýr.

2. Yapmasýný istediðiniz þeyleri net ve tutarlý biçimde anlatýn. Çocuðunuzun sizin ne söylediðinizi tam anladýðýndan emin misiniz?

3. Yeni istenen davranýþlar öðretin:

a) Yönlendirme: Göstererek, yardýmcý olarak ve yapabilmesine izin vererek yeni bir davranýþ öðretebilirsiniz
b) Her seferde tek bir adým: Zor iþleri daha küçük adýmlara bölerek çocuðun her seferde bir adým öðrenmesini saðlayabilirsiniz.
c) Baþkalarýndan öðrenme: Çocuklar ana babalarýný örnek alýr onlar gibi davranýrlar.
d) Çocuðunuzun sizin istediðiniz gibi bir þey yaptýðýný fark etmeye dikkat edin ve onu hemen övün.

ÇOCUÐUNUZA DUYGULARIYLA NASIL BAÞ EDECEÐÝNÝ ÖÐRETÝN

1. Çocuðunuzun size anlattýklarýný dikkatle ve sessizce dinleyin
2. Onlarýn duygularýný anladýðýnýzý kýsaca ifade edin (evet, anladým gibi)
3. Çocuðunuzun tanýmlamaya çalýþtýðý duygusunun adýný koyun. (çok kýrýlmýþ olmalýsýn vs.. gibi)

Unutmayýn: Tüm duygular kabul edilebilir ancak bazý davranýþlar kabul edilemez ve sýnýrlanmalýdýr.

ELEÞTÝRÝ DEÐÝL ÝÞBÝRLÝÐÝ

Çocuðunuza olumlu tutumlarý öðretirken eleþtiri yerine iþbirliði yaparak birlikte çalýþýn. Þunlarý yapmaktan kaçýnýn:

1. Suçlamak
“ Yine kardeþini aðlattýn. “

2. Ýsim takmak
“ Kýskanç bir çocuksun”

3. Tehdit etmek:
“ Bunu bir daha yaparsan seni evden atarým”

4. Emir vermek:
“ Hemen derslerini bitirmeni istiyorum”

5. Konferans çekmek:
“ Kardeþini üzmenin ne kadar kötü bir davranýþ olduðunu bilmiyor musun, böyle yaparsan ilerde de kimseyle geçinemezsin. “

6. Uyarýlar:
“ O duvara çýkma, düþersin”

7. Acýndýrma cümleleri:
“ Böyle davranman yüzünden hastalanýyorum, görmüyor musun? Senin yüzünden ölüp gideceðim.”

8. Kýyaslamalar:
“ Komþunun kýzlarý ne kadar iyi notlar alýyor, sen neden onlar gibi deðilsin?”

9. Alay etme:
“ Dersini ne kadar da çabuk bitiriverdin, sen bir dahi olmalýsýn. “

10. Geleceðe yönelik tahminler:
“ Böyle gidersen sen adam olamazsýn.”

SORUNLARLA BAÞ ETMEK ÝÇÝN NE YAPABÝLÝR SÝNÝZ?

1. Problemi tanýmlayýn
“ Koridor çamur içinde kalmýþ”

2. Bilgi verin:
“ Çamurlu ayakkabýlarýn eve girmeden önce çýkmasý iyi olur.”

3. Ýsteðinizi kýsaca tek kelimeyle belirtin:
“ Ayakkabýlar”

4. Kendi duygularýnýzý anlatýn:
“ Silip temizlediðim yerleri çamur içinde görünce çok kýzýyorum”

5 . Hatýrlatýcý notlar yazýn:
“ Lütfen eve girer girmez ayakkabýlarýnýzý çýkarýn”

CEZALANDIRMAK YERÝNE NELER YAPILABÝLÝR:

1. O andaki duygunuzu çocuðun kiþiliðine saldýrmadan net þekilde anlatýn:
“ Notlarýnýn düþük olmasýna çok üzüldüm.”

2. Kendi beklentinizi ifade edin:
“ Ýkinci dönem notlarýnýn daha yükseleceðini umarým”

3. Çocuða kendini affettirme yolu gösterin:
“ Derslerine daha fazla zaman ayýrarak bunu halledebilirsin”

4. Çocuðunuza seçme þansý verin:
“ Kendin çalýþabilirsin ya da sana derslerinde yardýmcý olacak birisi olabilir, nasýl istersin?”

5. Problemi çözmek için birlikte çalýþýn:

a) Çocuðunuzun duygularýný konuþun
“ Bu karne senin için de çok üzücü olmalý”

b) Çocuðunuzu bu konuda birlikte bir çözüm üretmeye teþvik edin
“ Bu sorunu çözmek için sen neler düþünüyorsun?”

c) Ortaya çýkan fikirlerin listesini yapýn ve bu fikirler içinden hangilerini uygulamaya koyacaðýnýza birlikte karar verin.
“ Evet , bu söylediðini yapabiliriz.”

d) Ýzleyin ve eyleme geçin:
“ Bu söylediðini gerçekleþtirmek için bir plan yapalým. “

e) Hiçbir zaman çocuðun sizi suçlamasýna izin vermeyin:
“ Sen hiç beni çalýþtýrmadýn.”
“ Suçlama yok. Burada nasýl bir çözüm üretebileceðimizi düþünmeye çalýþýyoruz.” 

ÖVGÜ

Övgüler çocuðun kendine güvenini arttýrýr ve yaptýðý iþe daha da hevesle sarýlmasýný saðlar.

Överken þunlara dikkat edin:

1. Genel þeylerden kaçýnýn. Onun yerine gördüðünüz þeyi tanýmlayýn.
“Çok güzel bir resim yapmýþsýn" yerine "Bu resimde canlý renkler bir arada kullanýlmýþ”

2. Geleceðe yönelik yansýtmalar yapmayýn, þimdiye yönelin:
"Sen büyük bir ressam olacaksýn" yerine "Bu resim üzerinde gerçekten sabýrla uðraþtýn."

3. Kendi duygularýnýzý anlatýn:
"Bu resme bakmak içimi sevinçle dolduruyor."

4. Çocuðun övülmeye deðer davranýþýný kýsaca tanýmlayýn.

<-  Geri

REHBERLÝK SERVÝSÝ

 www.egitiminsesi.com © 2006