AÝLE ve REHBERLÝK...

ANNELER VE BABALAR

            Çocuklarýnýz sürekli bir büyüme ve deðiþme içindedir. Sizin çocuðunuz olsa da sizden ayrý bir kiþilik geliþtirmektedir. Onu tanýmaya ve anlamaya çalýþýn.

Çocuðunuz, yaþamý deneme ve taklit yoluyla öðrenir. Ona ayak uydurmakta zorluk çekebilirsiniz. Onlarý oyunda, arkadaþlýkta ve uðraþlarýnda özgür býrakýn. Onu her yerde ve her zaman koruyup kollamayýn. Onu, küçük diye þýmartmayýn. O zaman çocuðunuz hep çocuk kalmak ister. Çocuksu davranýþlar sergiler.

Her istediðini istediði zaman elde edemeyeceðini onlara öðretin. Onlara, yerli yersiz söz vermeyin. Sözünüzü tutamazsanýz sizlere olan güveni azalýr. Çocuðunuza kesin ve kararlý davranmaktan çekinmeyin. Yoldan saptýðýný görünce onu sýnýrlayýn. Koyduðunuz kurallar ve yasaklarý ona, “aile kuralý” olarak benimsetin. Çünkü hiç kýsýtlanmayýnca ne yapacaðýný þaþýrýrlar. Ona karþý tutarsýz davranýþlar sergilemeyin. Çünkü onlar, tutarsýz davranýþlarýnýz karþýlýðýnda hem bocalar hem de onlardan yararlanýrlar.

 Çocuðunuza sürekli nasihat vermeyin. Onlar nasihatinizden daha çok davranýþlarýnýzdan etkilenirler. Yanlýþ yapmaktan korkmayýn. Çünkü çocuklar, bunlarý çabuk unutur. Birbirinize karþý saygý ve sevgiyi koruyun. Aranýzda saygý ve sevginin azaldýðýný görmek onlarý yaralar ve sürekli tedirgin eder.

Çok konuþup çok baðýrmayýn. Çünkü onlar yüksek sesle konuþulanlarý pek duymazlar. Yumuþak ve kesin sözler, onlarda daha iyi iz býrakýr. “Ben senin yaþýnda iken....” vb. sözlerle asla kulak asmazlar.    

            Kendinizle özdeþleþtirmeyin. Onlarý olduðu gibi kabul edin. Yanýlma payý býrakýn. Küçük yanýlgýlarýný büyük suçmuþ gibi baþýna kakmayýn.

Korkutup, sindirerek, suçluluk duygusu aþýlayarak usandýrmaya çalýþmayýn. Yaramazlýklarý için onlarý kötü çocukmuþ gibi yargýlamayýn. Yanlýþ davranýþlarý üzerine durarak düzeltin. Ceza vermeden önce mutlaka onu dinleyin. Suçunu aþan cezalar vermeyin.

             Onu dinleyin. Çünkü öðrenmeye en yatkýn olduðu anlar, soru sorduðu anlardýr. Açýklamalarýnýz kýsa ve özlü olsun. Gerçekleri söyleyin. Soru sorma þevkini kýrmayýn ve özenle cevaplandýrýn.

            Onlarý, yeteneklerinin üstünde iþlere zorlamayýn, baþarabileceði iþler için güdüleyin. Ona, güvendiðinizi belli edin, onu destekleyin ve çabasýný övün.

Onu baþkalarýyla karþýlaþtýrmayýn, umutsuzluða kapýlmasýn. Yaþýnýn üstünde olgunluk beklemeyin.

Bütün kurallarý birden öðretmeye kalkmayýn. Öðrenmesi için zaman tanýyýn. Dürüst davranmadýðý zaman, çok fazla üstüne gitmeyin. Onu, yalan söylemeye sevk etmeyin.

            Sizi çok bunaltsa da soðukkanlýlýðýnýzý yitirmeyin. Kýzabilirsiniz, ama onu aþaðýlamayýn. Yoksa o da sizi yabancýlarýn yanýnda güç duruma düþürebilir.     

            Çocuðunuza karþý haksýzlýk ettiðinizi fark ettiðinizde, ona açýklamaktan korkmayýnýz. Açýklamalarýnýz, sizi ona daha çok yakýnlaþtýrýr. Bunu zayýflýk olarak görmeyin ve kullanmasýndan korkmayýn.

            Unutmayýn ki, çocuðunuz sizi olduðunuzdan daha iyi görür. Kendinizi ona karþý yanýlmaz ve eriþilmez olarak göstermeye çabalamayýn.

            Ondan “örnek çocuk” olmasýný beklemeyin. Çünkü o, sizden kusursuz olmanýzý beklemiyor. Sevecen ve anlayýþlý olmaya çalýþýn.

Çocuðunuza zorla yemek yedirmeye çalýþmayýn. Yemek yedirirken rahat davranýn ve saðlýklý yiyecekleri alternatif olarak sunun. Çocuðunuz onlar arasýndan seçimini yapacaktýr. Çocuðunuzun yeme isteðini yükseltin. Yediðinden emin olduðunuz  yemek veya yemek çeþitlerini mutlaka sofrada bulundurun        

            Yemek saatinden önce abur cubur þeylerle onun karnýný doyurmayýn. Yemek saatinde, onun acýkmýþ olmasý gerekmektedir. 

Yemeklerin görüntüsünün iþtah açýcý olmasýna dikkat ediniz.

            Tatlýyý (çikolatayý, þekeri...) yemeklere karþý rüþvet olarak kullanmayýnýz. Böylece tatlýnýn yemeklerden daha çekici olduðunu düþünmezler. Yemek ya da yemekler arasýnda seçim yapabilirler. Herkes için yemek piþirmeyin, onun sevmediði yiyecekleri yenileriyle karýþtýrýn. Yemek saatlerinin bütün ailenin zevk aldýðý bir zaman dilimi olmasýný saðlayýn.

            Çocuklarýnýz, dövüþür, atýþýr ve kavga ederler. Kavgayý önleyemezsiniz  ama onunla baþ etme ya da daha aza indirmek sizin elinizdedir.

            Çocuklar genellikle günün belli saatlerinde ve belli durumlarda kavga ederler. Kavganýn gerçek nedenini saptamak için ailenizi çok iyi gözlemleyin ve bunlara çözüm bulmaya çalýþýn

            Çocuklarýnýz kavga ettiði zaman hakemlik yapmayýn, “kim baþlattý” vb. sözlerle tartýþmanýn içine girmeyin. Onlara kavgalarla baþ etme sorumluluðunu verin. Odadan çýkýn, onlarýn sizi kullanmasýna izin vermeyin. Ancak olayýn kötüye gittiðini hissettiðiniz durumlarda araya girin.

Unutmayýn; olayýn ne kadar dýþýnda kalýrsanýz çocuklarýnýz da kendi aralarýndaki anlaþmazlýklarý çözmede o kadar yaratýcý olacaklardýr. Çocuklarýnýza birbirlerine sevgilerini göstermelerini onlara öðretin.

            Çocuklarýnýz, zaman zaman þiddet duygusuna kapýlabilirler. Bunu engelleyemezsiniz. Ama þiddet davranýþlarýný engelleyebilirsiniz. Bunun için çevreyle iliþkilerinde þiddet hareketlerine sapmalarýný engelleyecek kurallar koyun ve bunlarý ödün vermeden uygulayýn.

            Þiddet duygularýný bastýrmayýn, duygularýný size dökmesine fýrsat verin. Böylece onlarý rahatlatmaya çalýþýn.  Ýçten içe þiddet ve nefret duygularýnýn geliþmesini engeller.

            Çocuklarýnýza kitap sevgisini, küçük yaþlarda kazandýrmaya çalýþýn. Çünkü onlar 0-6 yaþta ne almýþlarsa 70 yaþýnda da o birikim iledir. Kitaba karþý ilk ilgi ve merakýn uyanmasý, okuma öncesi dönemine rastlar. Çocuðun eline verilen bol renkli, resimli kitaplar, ona anlatýlan çeþitli öyküler, masallar, oyun oynama düþlerine seslenen dizeler, tekerlemeler bu dönemde çok önemlidir.

Çocuðun resimli kitabý eline alýp, kendi kendine yüksek sesle bir þeyler okuyup anlatýyormuþ gibi yapmasý, çözemediði gizemli harflerin ardýndan çeþitli dünyalarýn da olduðunu, kavradýðýný gösterir. Okumayý öðrendikten sonra, harflerin ötesinde heyecan uyandýrýcý, þaþýrtýcý renkli dünyalarýn kimsenin yardýmý olmadan kendi kendine çözümlemeye baþlar. Artýk kitap okuma çocuk için ayrýlmaz bir bütün olur.

 Okumak; düþünerek, benimseyerek, özümseyerek bireyin hayat görüþünü belirler. Çocuklarýnýzýn sevgi, dostluk, barýþ ve iyi deðerleri içeren konulu kitaplarý okumasýný saðlayýn. Vurdulu, kýrdýlý, ezberciliðe dayanan, kin ve nefret konulu kitaplarý okumalarýna izin vermeyin.

            Çocuk kitaplarýnda çevre,  barýþ, eðitim, sevgi ve aþk, kadýn erkek eþitliði, insan haklarý, kuþaklar arasý çatýþma, geleneklerle hesaplaþma gibi kavramlarýna yer verilmelidir. Baðnazlýk ve ön yargýdan uzak olmalý, ýrk üstünlüðü ve din ayrýmý gibi inançlar aþýlanmamalý, yurt sevgisi ve ulusal deðerler aþýlanmalýdýr. Uluslararasý düþmanlýklar körüklenmemeli, yiðitlik abartýlmamalýdýr. Ýnsan, çocuða olumlu ve olumsuz yönleri ile tanýtýlmalý, katý ahlak kurallarý yerine insani deðerler, hoþgörü ve esneklik esas alýnmalýdýr.

ÇOCUÐUMU YENÝDEN YETÝÞTÝRMEM MÜMKÜN OLSAYDI

Çocuðumu yeniden yetiþtirmem mümkün olsaydý,
Ona iþaret parmaðýmý kaldýrýp
Yasaklar koymak yerine,
Parmaklarýyla resim yapmayý öðretirdim.

Hatalarýný az düzeltir,
Onunla daha çok yakýnlýk kurmaya çalýþýrdým.
Onu sadece gözlerimle izler, saat kýsýtlamalarý koymazdým.
Daha bilgili olmaya çalýþýr, daha çok þefkat gösterirdim.

Onunla daha çok yürüyüþlere çýkar, uçurtmalar uçururdum.
Ona karþý ciddi bir tavýr içinde olmak yerine,
Onunla oyun oynardým.
Onunla kýrlarda koþar,  yýldýzlarý seyrederdim.

Onunla daha az çekiþir, ona daha çok sarýlýrdým.
Önce benlik saygýsý kazanmalarýný saðlar,
Sonra bir ev almaya çalýþýrdým.
Ona her zaman katý davranmaz,
Onu daha çok onaylar ve yüreklendirirdim.

Güç konusunda daha az ders verir,
Sevgi konusunda daha çok þey öðretirdim.

Size Önerdiklerimiz

Okuma Yaþý           Kitabýn Adý ve Yazarý

(2 - 4)            Aç Týrtýl, Eric Carle. Mavi Bulut Yayýnlarý.
(2 - 4)            Kýrmýzý Yiyebilirmiyim, Ülkü Ovat – Ümit Oðmal. Kök Yayýncýlýk.
(2 - 5)            Küçük Deneyci Küvette, Cames Lewis. Papirus.
(2 - 5)            Uyku Aðacý,  Aseza Aksoy. Kök Yayýncýlýk.
(2 - 6)            Yaþasýn Kar Yaðýyor, Ayla Çýnaroðlu. Uçanbalýk Yayýnlarý.
(3 - 6)            Ninemin Arkadaþý, Aysel Gürmen. Uçanbalýk Yayýnlarý.
(3 - 6)            Kara Kedi Güzel Kedi, Hakký Engin Giderer. Kök Yayýncýlýk.
(3 - 7)            Ben ne Zaman Doðdum? Behiç Ak. Yapý Kredi Yayýnlarý.
(3 - 7)            Popi’nin Yataðý Neden Islak. Aysel Gürmen. Uçanbalýk Yayýnlarý.
(4 - 6)            Öyle Eðleniyorum ki, Gülten Danýoðlu. Altýn Kitaplarý.
(4 - 6)            Elmer, Davýt Makee. Yapý Kredi Yayýnlarý.
(4 - 7)            Sadece Mor Rengi Seven Kral, Ýsmail Kaya. Kök Yayýncýlýk.
(4 - 7)            Fýrçalar Yarýþýyor, Servet Bal-Belma Tuðrul.  Epsilon.
(4 - 8)            Kaðýt Kuþ, Arcadio Kus. Milliyet Kitaplarý.
(5 - 6)            Asrýn Pazarý Bekliyor, Gülçin Alpöðe. Yapý Kredi Yayýnlarý.
(5 - 7)            Bulmacalý Bilmeceler, Ömer Lütfi Sadoðlu.  Uçanbalýk Yayýnlarý.
(5 - 7)            Kýnalý, Ýsmail Kaya. Kök Yayýncýlýk.
(5 - 9)            Küçük Kara Koyun, Elizabeth Shaw. Günýþýðý Yayýnlarý.
(5 - 9)            Küçük yýldýz, Arcadio Lobato, Milliyet Kitaplarý.
(6.....)            Çarpým Tablosu, Rebecca Treays, Tubitak
(6.....)            Annem Düþtü Beþikten, Semiha Türk Yýlmaz. Bu Yayýnlarý.
(6 - 8)            Okumak Ýstiyorum, Cubao. Kaynak Yayýnlarý.
(6 - 8)            Tekerlekli Sandalye, Merve Fergökçe, Filiz Tosyalý. Bu Yayýnlarý.
(6 - 9)            Kuþlu Mektuplarým Durdu, Günger Türkçe, Era Yayýnlarý.
(7.....)            Teneke þövalyeler, Ülkü Ayvaz. Cem Yayýnlarý.
(7-10)             Günlerden Bir Gün, Turan Yüksel, Bu yayýnlarý.
(8.....)            Su Kurusun, Osman Þahin. Kaynak Yayýnlarý.
(8.....)            Benjamin Anna’yý Seviyor,  Peter Hörtling.
(8-10)             Cankurtaran Yýlmaz, Rýfat Ilgaz. Çýnar Yayýnlarý
(9.....)            Zamanýn Çizgili Tarihi, Levent Gönenç. Yapý Kredi Yayýnlarý.
(10...)             Su Ýle Pýnar’ýn Mektuplarý, Bahar Vardarlý-Cemalettin Cüceloðlu. Ýþ Bankasý  

Daha fazla bilgi için okul rehberlik servislerine veya Rehberlik ve Araþtýrma Merkezlerine baþvurabilirsiniz... 

Çocuðun Sesi

Benim modelim sizsiniz.
Yarýn, nelerden yakýnacak,
Yapmamý istemeyecekseniz;
Bugün
Onlarý siz de yapmayýn.
Yemek seçmem ve
Beslenme alýþkanlýðým gibi
Bir çok huyumdan
Bugün yakýnýyorsanýz,
Bana bunlarý sizin kazandýrdýðýnýzý
 Unutmayýn.
Çünkü
Benim her gün özdeþleþtiðim bir

“MODEL”
olduðunuzu
Biliyor musunuz
?

<-  Geri

REHBERLÝK SERVÝSÝ

 www.egitiminsesi.com © 2006