ALLOTROP

[KayaRem]

ALLOTROP
Aynı elementin, molekül yapısı ve kimyasal enerjileri farklı olan iki veya daha fazla değişik şekillerine allotropi adı verilir. Bir elementin bu değişik şekillerinin her birine ise allotrop denir. Örneğin, oksijen ile ozon, elmas, grafit ve fulleren, metal karakterli gri renkli selen ile ametal karakterli kırmızı renkli amorf veya cam gibi parlayan selen, metal karakterli yüzeyi cilalı gümüş beyazlığında tellür ile ametal karakterli amorf halinde tellür, beyaz fosfor ile kırmızı fosfor ve rombik kükürt ile monoklinik kükürt birbirlerinin allotroplarıdır.
Bir elementin allotroplarının fiziksel özellikleri farklıdır. Bu özellikler; erime noktası, kaynama noktası, öz kütle, renk, kristal şekilleri, sertlik vb. dır. Kimyasal enerjileri farklıdır. Tepkimeye girme eğilimleri farklıdır. Yanan maddeler ise tutuşma sıcaklıkları farklıdır. Fakat bir elementin allotroplarının başka bir elementle yaptıkları bileşiklerin formülleri aynıdır.
Rombik kükürt, sarı renkli katı bir maddedir. Bu kükürt tek kovalent bağlarla meydana gelmiş 8 atomlu halka şeklinde bir yapıya sahiptir. Bu kükürt, kokusuz, tatsız, suda çözünmeyen parlak renkte olup yoğunluğu 2,07 g/cm3 dür. Monoklinik kükürt, donuk sarı renkte olup yoğunluğu 1,96 g/cm3 dür. Uzun iğne şeklinde kristallerden oluşur. Amorf kükürt, lastik kıvamında elastik olup koyu kahveden siyaha kaçan bir renktedir. Amorf kükürdüne plastik kükürt adı da verilir.
Elmas karbon elementinin çok yüksek basınç ve sıcaklık altında sonucu meydana gelir. Kimyasalca aktif olmayışı, sertliği, nadir bulunuşu ve optik özelliği dolaysıyla elmas doğada çok kıymetli bir taştır. Elmasın rengi, renksiz, sarı kırmızı, turuncu, yeşil, kahve ve siyah olmak üzere çeşitlidir. Elmasın yoğunluğu 3,5 g/cm3 tür. Elmas elektriği iletmez. Isı iletkenliği yüksektir. Grafit, siyah renkli tutulduğunda kaygan olan toz bir maddedir. Grafit, elmasın aksine iyi bir elektrik iletkenidir. Bu özelliğinden dolayı grafit birçok elektrik dinamo ve motorlarındaki süpürgelerin imalatında kullanılır. Grafit, birçok elektroliz işlemlerinde elektrot olarak kullanılır. Bağlayıcı madde ile karıştırılan grafit kurşunkalem uçlarının yapımında kullanılır. Grafit’in ısıya dayanıklı oluşu nedeniyle metalürjide ısıya dayanıklı potalar imal edilir. Grafit, aside, alkaliye ve halojenlere karşı dayanıklı olup bu maddelerin etkisi altında kalmaz.
Oksijen renksiz, kokusuz, tatsız ve havadan biraz ağır bir gazdır. NK’ da 1 litre oksijen gazının kütlesi 1,43 g dır. Suda çok çözünür. Su ne kadar soğuk olursa, oksijen o miktarda çok çözünür. Sıvı oksijen açık mavi renkli olup -183°C da kaynar. Oksijen aktif elementlerden biridir. Diğer elementlerle oksitleri meydana getirir. Ozon rahatsız edici kokusuyla mavi renkli bir gazdır. Oksijenden daha ağır olup, oksijene nazaran suda daha çok çözünür. Ozon moleküllerinin enerjisi, oksijen moleküllerinden daha kuvvetli olduğundan ozon bilinen oksitleyicilerin en kuvvetlilerinden biridir. Bakterileri öldürücü ve renk ağartıcı olarak kullanılır.
Beyaz fosfor, renksiz ve saydam kristaller halindedir. Beyaz fosfor, fosforun diğer allotroplarından daha çok aktiftir. Hava oksijenine ilgisi çok fazladır. Beyaz fosfor, 44,1°C da erir, 280,5°C da kaynar. Kırmızı fosfor, küçük kristallerden meydana gelmiş olup yoğunluğu beyaz fosfora Nazan daha fazladır. Beyaz fosfora nazaran daha az aktiftir. 600°C da erir. Oda sıcaklığında oksidasyona uğramaz.
RAMAZAN KAYA- www.ramazankaya.com.tr